Bestefar Karlsens livsbok

Det første jeg husker, er lukten av nybakt flatbrød. Mor sto ved takka på kjøkkenet i våningshuset, og røyken la seg som et lokk under himlingen. Vi var seks ungar, og likevel var det aldri stille på garden Bakken – for fjorden lå rett nedanfor, og båtane kom og gjekk heile dagen.

Vinterstid tok vi skiene på skuldera og gjekk tre kilometer til skulen. Det var kaldt, ja, men vi visste ikkje betre. Når snjoen smelta, hjelpte vi til med våronna, og om sommaren svømde vi i fjorden som var så kald at det kjendest som nåler i kroppen.

Våren 1960 vart eg med nabogutten på fiskebåt og drog nordover. Eg hadde aldri sett havet verkeleg rasande før. Den tredje natta kom stormen – bølgene stod opp som fjell rundt oss, og styrmannen ropte at vi måtte halda kursen koste kva det koste vil.

Dagen etter var sjøen blank som spegel, og torsken kom. Vi fiska frå morgon til kveld i tre veker, og eg sov i ei køye som lukta tjære og salt. Då vi kom heim att, hadde eg tent nok til å betala snikkarlæra mi. Men det var ikkje pengane eg hugsar. Det er stillheita midnattssola, og måkene mot fjella.

Det var dans i bygdehuset, og ho stod ved veggen med den kvite blusen og lo. Ho lo av vitsane mine før eg var ferdig med dei – og slik har det halde seg i seksti år.

Eg brukte tre månader på å våga å be ho heim. Då eg endelig spurde, sa ho at ho hadde begynt å tru eg aldri kom til å spørja. Vi gifta oss i den kvite kyrkja på haugen sommaren 1963, og folk kasta ris og ropte gratulerer, og eg hugsar at eg tenkte: no må eg verta ein mann som er verd dette.

Eg vart snikkarmeister i 1971, og bygde huset vårt med eigne hender – bjelke for bjelke, om kveldar og helger. På veggen i verkstedet heng ein plakat frå 1978: «Kjøp norsk! Bruk norsk!» Han har følgd meg gjennom fire flyttingar og tusen høvelstrøk.

Når læregutten min spurde kva som var det viktigaste eg hadde lært, svara eg alltid det same: treet snakkar til deg om du tek deg tid til å lytta. Det same gjeld menneske, forresten. Det meste av det eg veit, har eg lært av å halda kjeft og høyra etter.

No de veit litt om korleis det gjekk til. Men boka er ikkje skriven for å fortelja om meg – ho er skriven slik at de skal kjenna dykk sjølv litt betre.

Tre ting vil eg at de skal ta med dykk: Lær dykk eit handverk, kva som helst, for noko som er laga av hendene dine kan ingen ta frå dykk. Ver nysgjerrige på folk – alle ber på ei historie som er betre enn den de ser ut til å ha. Og ring bestemor. Ho sit ved vindauget og ventar, sjølv om ho aldri vil innrømma det.